Reviews around the SEA Region

แพทริค โจรี ...ผมไม่รู้มาก่อนเลยว่าจักรวรรดิอังกฤษกำลังจะตาย ยิ่งไม่รู้ไปกันใหญ่ว่ามันยังนับว่าดีกว่าจักรวรรดิรุ่นหลังๆ ที่จะมาแทนที่อยู่มากโขนัก... George Orwell, “Shooting an Elephant” เกริ่นนำ เมื่อไม่กี่ปีก่อน หนังสือเอ็มไพร์ (Empire, 2000) ของไมเคิล ฮาร์ดท์ กับอันโตนิโอ เนกรี ได้สร้างความฮือฮาในแวดวงนักวิชาการไทยไม่น้อย มีการจัดสัมมนากันครั้งแล้วครั้งเล่า วารสารหัวเอียงซ้าย ฟ้าเดียวกัน ถึงกับเคยนำเนื้อหาจากการอภิปรายทางวิชาการครั้งหนึ่งมาตีพิมพ์เป็นเรื่องเด่นในฉบับแรกๆ วารสารรัฐศาสตร์และสังคมศาสตร์หลายฉบับก็มีบทความเกี่ยวกับหนังสือเล่มนี้เช่นกัน เมื่อเร็วๆ นี้ เนื้อหาโดยย่อของหนังสือพร้อมชีวประวัติของผู้เขียนหลักก็ปรากฏอยู่ในเว็บไซต์ มหาวิทยาลัยเที่ยงคืน เอ็มไพร์ เป็นความพยายามในเชิงทฤษฎีที่จะปรับมาร์กซิสต์ให้เข้ากับสภาพเงื่อนไขของทุนนิยมปลายศตวรรษที่ 20 โดยอัดแน่นไปด้วยการสร้างทฤษฎีต่างๆ เกี่ยวกับ “ชีวอำนาจ” (biopower) ของฟูโกต์ สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดถึงกับขนานนามหนังสือที่ตนพิมพ์เล่มนี้ว่าเป็น “แถลงการณ์พรรคคอมมิวนิสต์ฉบับใหม่” เลยทีเดียว กล่าวโดยสรุป ข้อถกเถียงของ เอ็มไพร์ ก็คือว่า โลกาภิวัตน์และการแผ่ขยายของทุนนิยมทุกวันนี้ แทรกซอนไปอย่างทั่วถึงเสียจนรูปรอยใดๆ ที่แสดงว่ารัฐชาติยังคงยึดกุมอธิปไตยอยู่นั้นกำลังเลือนหายไปอย่างรวดเร็ว ดังนั้นจึงเป็นเรื่องผิดถนัดที่จะไปเชื่อข้อถกเถียงแนวเสรีนิยม (ที่ถูกรวบความไว้ในหนังสือชื่อดังของฟรานซิส ฟูกูยามา The End of History ...

มาร์ค เอส วิลเลี่ยม บริเวณภาคใต้ของประเทศฟิลิปปินส์ เป็นดินแดนที่ยังมีอิทธิพลการปกครองแบบรัฐสุลต่านมากินดาเนา2 คงปรากฏอยู่อย่างกว้างขวาง หลักฐานที่ชัดเจนคือการที่สเปนตั้งชื่อดินแดนที่เป็นเกาะตอนใต้ทั้งหมดว่า “มินดาเนา” เพื่อเป็นเกียรติแก่พวกเขา (McKenna 1998, 27) เมื่อพิจารณาจากความเชี่ยวชาญและความกล้าหาญในการปฏิบัติการทั้งด้านทางทหารและภาคเศรษฐกิจรวมเข้าด้วยกันทำให้ระบบการปกครองของชนเผ่า(Magindanawan) แข็งแกร่งจนสามารถต่อต้านการแผ่อำนาจของสเปนได้สำเร็จ ยิ่งกว่านั้นยังสามารถจัดการระบอบการปกครองแบบรัฐสุลต่านอิสลามให้มีความเจริญรุ่งเรืองเช่นเดียวกับรัฐสุลต่านอื่นๆในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ได้อีกด้วย คงไม่เกินจริงนักหากจะกล่าวว่าที่เป็นเช่นนั้นได้เป็นเพราะการมีผู้นำทางสังคมและการจัดการระบบการปกครองที่มั่นคง ทั้งระยะก่อน ระหว่างและหลังการโจมตีอย่างรุนแรงของจักรวรรดิสเปนซึ่งรวมระยะเวลาเกือบ 400 ปี จะเห็นได้ว่าช่วงต้นศตวรรษที่ 20 เมื่อสหรัฐอเมริกาซื้อหมู่เกาะแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จากสเปนแล้วก็ตาม ระบอบผู้นำของมากินดาเนาและการปกครองแบบรัฐสุลต่านก็ยังคงไม่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างแท้จริง แม้ว่าจะต้องมีการปรับตัวบ้างเพื่อความอยู่รอดท่ามกลางการถูกเอารัดเอาเปรียบจากระบบการปกครองแบบอาณานิคมที่อมริกาเข้ามาดูแลก็ตาม  การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาแนวคิดจากการมองในมุมกว้างในจุดที่ได้เปรียบ 4 ด้าน ที่ผู้นำชนเผ่ามากินดาเนาได้เคยใช้ในการปรับตัวและยังคงใช้ต่อมาจนถึงปัจจุบันนี้ มุมมองที่ได้เปรียบข้อที่ 1: การปกครองด้วยการสืบทอดอำนาจทางสายเลือดราชตระกูลชาวมากินดาเนา  (Magindanawn Royal Bloodline Leadership) หลักฐานที่บันทึกการสืบเชื้อสายของตระกูลที่เรียกว่า tarsila ปรากฎว่าสุลต่าน Sharif Kabungsuwan สืบเชื้อสายมาจากตระกูลผู้สูงศักดิ์ของมาเลย์และยังสามารถสืบสายตระกูลย้อนโยงขึ้นไปถึงพระศาสดามูฮัมมัด (Saleeby 1976) ดินแดนที่สุลต่านปกครองที่ตั้งอยู่ส่วนแม่น้ำตอนบนที่เรียกว่า laya (ชนเผ่า Buayan) และดินแดนที่ตั้งอยู่ส่วนแม่น้ำตอนล่างที่เรียกว่า ilud (ชนเผ่า Magindanao) ผู้นำทั้งสองเผ่าต่างก็อ้างความชอบธรรมตามกฎหมายว่าสืบเชื้อสายมาจากราชตระกูล3 และในแต่ละยุคสมัยของสุลต่านแต่ละองค์นั้น มีการขยายเรื่องราวความยิ่งใหญ่สนับสนุนคำกล่าวอ้างเหล่านั้น ...

โดย Tatik S Hafidz ประเทศในกลุ่มภาคพื้นเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีประวัติศาสตร์อันยาวนานในการต่อสู้กับลัทธิก่อการร้าย (Terrorism) แต่การก่อเหตุวินาศกรรมของผู้ก่อการร้ายที่เข้าโจมตีสหรัฐอเมริกา เมื่อวันที่ 11 กันยายน ค.ศ.2001 และการเข้าไปมีส่วนร่วมอย่างเต็มที่ในเศรษฐกิจโลกของภูมิภาคนี้ ได้ยกระดับความร่วมมือในการต่อต้านการก่อการร้ายให้สูงขึ้น   ก่อนที่จะเกิดเหตุวินาศกรรมเมื่อวันที่ 11 กันยายน ค.ศ.2001 นั้น ประเทศส่วนใหญ่ในภูมิภาคนี้ได้เผชิญกับความท้าทายจากลัทธิก่อการร้ายที่เข้ามารุกล้ำในดินแดนของตน ในรูปแบบของกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งหรือมากกว่า แต่การเป็นผู้นำในการทำสงครามต่อต้านสัทธิก่อการร้ายทั่วโลกของสหรัฐอเมริกา ภายใต้การบริหารงานของประธานาธิบดีบุช ได้วางกรอบให้ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เป็น ”ปราการด่านที่สอง” ในกรณีที่มีเหตุการณ์หรือการกระทำใดๆ ในภูมิภาคนี้ที่จะมีแนวโน้มถึงการปฏิบัติการก่อการร้าย  ยิ่งกว่านั้นเศรษฐกิจโลกในยุคโลกาภิวัฒน์ยังได้ทำให้เกิดเงื่อนไขหลายประการในการพัฒนา “ขบวนการใต้ดิน” เช่น เครือข่ายลัทธิก่อการร้ายข้ามชาติทำให้ประเทศต่าง ๆ จำเป็นต้องร่วมมือกันในการแก้ไขปัญหานี้ ด้วยเหตุนี้ ตลอดระยะเวลา 2-3 ปีที่ผ่านมา ยังชี้ให้เห็นถึงความคิดริเริ่มอันหลากหลายจากภายในและภายนอกภูมิภาคโดยมีจุดมุ่งหมายที่จะถอนรากถอนโคนลัทธิก่อการร้ายและอาชญากรข้ามชาติให้หมดไปจากภูมิภาคแห่งนี้ จากข้อเขียนที่ปรากฎอยู่เกี่ยวกับการคุกคามของลัทธิก่อการร้ายในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ข้อเขียนบางเล่มได้เจาะลึกถึงกลไกและมาตรการในการรับมือกับการถูกคุกคามข่มขู่ ตลอดจนประเมินถึงความพอดีและประสิทธิภาพของกลไกนั้น ๆ เอกสารเหล่านี้มีจุดประสงค์ 2 ประการด้วยกันคือ พยายามที่จะวิเคราะห์หาข้อมูลเบื้องต้นการร่วมมือของภูมิภาคนี้เพื่อต่อสู้กับลัทธิก่อการร้ายโดยผ่านความร่วมมือจากสมาคมประชาชาติเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (ASEAN)  จุดประสงค์ต่อไปคือพยายามสร้างความเข้าใจอันดีระหว่างกลุ่มประเทศอาเซียน โดยการมองให้ลึกซึ้งถึงความซับซ้อนซึ่งบ่อยครั้งสร้างความเข้าใจผิดขององค์กร และกลไกต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคง ...

โดย อับดุร โรซากิ สิ่งแรกที่คนคิดและพูดถึงชาวมาดูเรส คือ ชนเผ่าที่นิยมความรุนแรงและเป็นกลุ่มคลั่งศาสนา ซึ่งตามทฤษฎีแล้วคำนิยามสองคำข้างต้นนอกจากจะมีความหมายต่างกันแล้วยังน่าจะเป็นคนที่อยู่คนละฝ่ายอีกด้วย เพราะคนที่เคร่งศาสนามักจะดำเนินชีวิตอย่างสมถะ หลีกเลี่ยงการประกอบกรรมชั่วและการกระทำรุนแรง ในทางกลับกันคนที่คุ้นชินกับการใช้ความรุนแรงมักมีวิถีชีวิตห่างไกลจากความเรียบง่ายและสมถะ แม้ว่าแนวทางปฏิบัติดังที่ปรากฏจริงในสังคมซึ่งเป็นปัญหาที่ซับซ้อนมักจะไม่ตรงตามทฤษฎีเสมอไป อย่างไรก็ดีในบริบททางวัฒนธรรม  จะเห็นได้ว่าทั้งการใช้ความรุนแรงและคลั่งศาสนาย่อมไม่ได้เกิดขึ้นเองโดยไร้เหตุผล แต่มักจะมีความเกี่ยวพันโยงใยกับอำนาจและผลประโยชน์ในโครงสร้างทางสังคมที่ทำให้ลัทธิการใช้ความรุนแรงดำรงอยู่ได้(Foucault:2002) เรื่องความรุนแรงและเคร่งศาสนานี้นับว่าเป็น “ทายาท” ทางวัฒนธรรมของมนุษย์ ความรุนแรงอาจจะแบ่งแยกออกเป็นหลายประเภทขึ้นอยู่กับบริบทและเจตนาที่แตกต่างกันไป ดังเช่น วิธี carok หมายถึงประเพณีของชนเผ่ามาดูเรสที่นิยมแก้ไขปัญหาความขัดแย้งด้วยการใช้ความรุนแรง  จุดจบของคนที่ร่วมในกระบวนการที่ใช้ความรุนแรงนี้หนีไม่พ้นการบาดเจ็บสาหัสหรือเสียชีวิต ซึ่งขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงของอารมณ์และความรู้สึกคั่งแค้นที่ถูกหมิ่นหยามศักดิ์ศรีและเกียรติยศของพวกเขา ชาวมาดูเรสใช้วิธี carok เมื่อรู้สึกว่าตนถูกเหยียดหยามและดูแคลนหรือเมื่อรู้สึกว่าต้องป้องกันตัวหรือเมื่อถูกทำร้าย เมื่อใดที่ความโกรธทวีขึ้นเป็นความอัปยศอดสู (maloh หรือ todus) ชาวมาดูเรสจะใช้วิธี carok เป็นเครื่องมือในการตัดสินและขจัดความขัดแย้ง ดังสุภาษิตของชาวมาดูเรสที่ยึดถือกันว่า “ango’ an pote tolang etembang pote matah” แปลตรงตัวว่า “มีกระดูกขาวเสียยังดีกว่าตาขาว” ซึ่งหมายความว่า “ชีวิตปราศจากความหมายหากไร้ศักดิ์ศรี” ความรู้สึกอับอายที่อัดแน่นรุนแรงในใจจนกลายเป็นความอัปยศอดสู (maloh) ทำให้ต้องใช้วิธี carok นั้น มักจะเกี่ยวข้องกับภรรยาของพวกเขาเป็นส่วนมาก ชายชาวมาดูเรสจะต้องปกป้องศักดิ์ศรีของตนโดยการใช้วิธี carok เมื่อภรรยาของเขาถูกระราน ...

SYNOPSIS “Hinabing Panaginip” is a documentary  on the T’boli of Lake Sebu, an indigenous people living in South Cotabato in southern Philippines.  A  people renowned for their artistry, the T’boli are among the few indigenous groups that have kept their artistic traditions alive, inspite of incursions from the lowlands.  But  it is a constant struggle, ...